Ağacların qanunsuz kəsilməsinə görə cərimələr ölkədən ölkəyə çox fərqlənir. Bu fərqlər əsasən ölkənin ekoloji siyasəti, meşələrin qorunma səviyyəsi və hüquqi sistemindən asılıdır.
Aşağıda bəzi ölkələr üzrə ümumi mənzərəni təqdim edirik:
Almaniya Avropada ekoloji qanunların ən ciddi tətbiq olunduğu ölkələrdən biridir. Burada həm meşələr, həm də şəhər daxilindəki ağaclar xüsusi qoruma altındadır. Bir çox hallarda hətta şəxsi həyətindəki ağacı kəsmək üçün belə rəsmi icazə tələb olunur.
İcazəsiz ağac kəsmə: təxminən 1,000 – 50,000 €
Qorunan və ya böyük ağaclar üçün: 50,000 – 100,000 €
Təkrar hallarda cinayət məsuliyyəti və həbs mümkündür.
Şəhərlərdə “ağac qoruma qaydaları” (Baumschutzsatzung) tətbiq olunur.
Quşların yuvalama dövründə (adətən mart–sentyabr) ağac kəsmək demək olar ki, qadağandır.
Yaponiyada ağacların kəsilməsi ilə bağlı qaydalar ölkə üzrə vahid qanunlarla yanaşı, yerli bələdiyyələrin qərarları ilə də tənzimlənir. Xüsusilə meşə sahələri və şəhər yaşıllıqları ciddi qorunur.
İcazəsiz ağac kəsmə: təxminən 100,000 – 500,000 yen (təxmini 1000-5000 AZN)
Qorunan və ya dövlət ərazisində ağac kəsmə: 500,000 – 1,000,000 yen və ya daha çox. (təxmini 10 000 AZN)
Çox sayda və ya təkrar hallarda: 6 ay – 3 il həbs cəzası
Vurulan zərərin tam kompensasiyası tələb olunur.
Şəhərlərdə (xüsusilə Tokio kimi böyük şəhərlərdə) ağac kəsmək üçün rəsmi icazə vacibdir.
Tarixi və ya simvolik ağaclar (məsələn, sakura ağacları) xüsusi qorunur.
Birləşmiş Krallıqda ağacların qorunması çox ciddi qanunlarla tənzimlənir. Xüsusilə şəhər ərazilərində və tarixi ağaclar üçün xüsusi hüquqi mexanizmlər mövcuddur. Ən vacib anlayışlardan biri “Tree Preservation Order” (TPO)-dur — bu statusa malik ağacları icazəsiz kəsmək qəti qadağandır.
Qorunan ağac (TPO) kəsilərsə: 20,000 £-a qədər (yerli məhkəmələrdə)
Daha ağır hallarda (yüksək instansiya məhkəməsi): Limitsiz cərimə (praktikada on minlərlə və ya yüz minlərlə funt ola bilər)
İcazəsiz kəsim yalnız cərimə deyil, həm də gələcəkdə torpaq istifadəsinə də məhdudiyyətlər yarada bilər.
Kanadada ağacların kəsilməsi ilə bağlı qanunlar həm federal, həm də əyalət və bələdiyyə səviyyəsində tənzimlənir. Bu səbəbdən cərimələr bölgədən-bölgəyə dəyişir, lakin ümumi yanaşma kifayət qədər sərtdir, xüsusilə qorunan meşələrdə.
İcazəsiz ağac kəsmə (ümumi hallarda): təxminən 1 000 – 10.000 CAD (1200-12000 AZN)
Qorunan meşələr və milli parklar: 5 000 – 1.000.000 CAD (böyük pozuntular üçün)
Təşkil olunmuş qanunsuz kəsim hallarında həbs cəzası tətbiq olunur. Zərərin tam kompensasiyası tələb olunur.
Bir çox şəhərdə “tree by-law” adlı yerli qanunlar mövcuddur.
Sinqapur dünyada ekoloji qanunların ən sərt tətbiq olunduğu ölkələrdən biri hesab olunur. Kiçik əraziyə malik olduğu üçün hər bir ağac ciddi qorunur və qanunsuz kəsimə qarşı çox ağır cəzalar tətbiq edilir.
İcazəsiz ağac kəsmə: təxminən 10,000 – 50,000 SGD (13 000 – 60 000 AZN)
6 aya qədər (və ya daha çox) həbs cəzası tətbiq olunur.
National Parks Board (NParks) bütün yaşıllıqlara nəzarət edir. İcazəsiz hətta budama (kəsmə yox, qısaltma) belə cərimələnə bilər.
Sinqapur “şəhər-içində meşə” modeli qurub, bu səbəbdən orada qaydalar daha sərtdir. Ekologiya dövlət strategiyasının əsas hissəsidir.
Hazırladı: AzEns.org.az/ Jalə Orucova
