Ömür uzunluğu pəhriz, həyat tərzi və sosial-iqtisadi şəraitdən asılı olaraq ölkələr üzrə fərqlənir. 2025-ci ildəorta ömür uzunluğu 73,4 il təşkil edir, lakin lider ölkələr bu göstəricini on ildən artıq üstələyiblər.
1. Yaponiya
Ömür uzunluğu: 84,7 il
Əsas amillər: Ümumi (universal) səhiyyə sistemi, balıq və tərəvəzlə zəngin pəhriz, aşağı piylənmə səviyyəsi (4,3%). Yaponiya ÜDM-in 11%-ni (təxminən 600 mlrd ABŞ dolları) səhiyyəyə xərcləyir; hər 1000 nəfərə 13,2 xəstəxana çarpayısı düşür.
2. İsveçrə
Ömür uzunluğu: 84 il
Əsas amillər: İnkişaf etmiş səhiyyə sistemi, yüksək adambaşına düşən ÜDM (92 000 ABŞ dolları), yürüş və xizək kimi aktiv həyat tərzi. Aşağı siqaret çəkmə göstəriciləri (10%) və təmiz hava sağlamlığa müsbət təsir göstərir.
3. İspaniya
Ömür uzunluğu: 83,8 il
Əsas amillər: Zeytun yağı və dəniz məhsulları ilə zəngin Aralıq dənizi pəhrizi, hər 1000 nəfərə 3,2 həkim düşən universal səhiyyə sistemi. Sosial bağlılıq və siesta mədəniyyəti stressi azaldır.
4. İtaliya
Ömür uzunluğu: 83,6 il
Əsas amillər: Aralıq dənizi pəhrizi, aşağı piylənmə səviyyəsi (10%) və uğurlu səhiyyə sistemi (ÜDM-in 8,8%-i). Sardiniya “Mavi Zona”sı yüzyaşlıların yüksək payı ilə seçilir.
5. Avstraliya
Ömür uzunluğu: 83,4 il
Əsas amillər: Yüksək keyfiyyətli səhiyyə, açıq havada aktiv həyat tərzi və aşağı çirklənmə səviyyəsi. Avstraliya hər il səhiyyəyə 180 mlrd ABŞ dolları sərmayə qoyur; hər 1000 nəfərə 5 həkim düşür.
6. İsveç
Ömür uzunluğu: 83,2 il
Əsas amillər: Universal səhiyyə, adambaşına düşən yüksək gəlir, iş-həyat balansının qorunması, o cümlədən “fika” (qəhvə fasilələri) mədəniyyəti.
7. İslandiya
Ömür uzunluğu: 83,1 il
Əsas amillər: Təmiz enerji, aşağı çirklənmə və balıqla zəngin pəhriz. Səhiyyə sistemi tibbi xərclərin 85%-ni qarşılayır; hər 1000 nəfərə 4 həkim düşür.
8. Cənubi Koreya
Ömür uzunluğu: 83 il
Əsas amillər: Səhiyyədə sürətli inkişaf, kimçi kimi fermentləşdirilmiş qidalarla zəngin pəhriz və adambaşına 4000 ABŞ dolları səviyyəsində səhiyyə xərcləri.
9. Norveç
Ömür uzunluğu: 82,9 il
Əsas amillər: Yüksək adambaşına düşən ÜDM (89 000 ABŞ dolları), universal səhiyyə və xizək kimi aktiv həyat tərzi. Piylənmə səviyyəsi ən aşağı göstəricilərdən biridir (12%).
10. Sinqapur
Ömür uzunluğu: 82,8 il
Əsas amillər: Uğurlu səhiyyə sistemi, aşağı siqaret çəkmə göstəriciləri (10%) və piylənməyə qarşı sağlamlıq siyasətləri uzunömürlülüyü təmin edir.
AzEns.org.az/ Jalə Orucova